Пасьля той размовы даведаўся, што літоўцы ў трэці раз 26 студзеня правялі па ўсім сьвеце агульнанацыянальную дыктоўку. Прычым шмат каму зь беларусаў знаёмы міністар замежных справаў Літвы Пятрас Вайтэкунас пісаў яе ў Нямеччыне разам з кіраўнікамі літоўскіх грамадаў краінаў ЭС. Пісалі і беларускія літоўцы ў пасольстве Літвы ў Менску… Пісалі, каб мацаваць павагу да роднай мовы, каб яна разьвівалася. І гэта была грамадзкая акцыя эўрапейскай краіны, дзе дзяржаўнасьць мовы гарантуе яе неўміручасьць. Дарэчы, пераможцы конкурсу дыктовак робяцца мэдыйнымі героямі Літвы.
Я падумаў, а чаму б і нам, беларусам, перад 25 Сакавіка не напісаць разам агульнанацыянальную дыктоўку? Уявіце, як а вызначанай гадзіне скрозь, дзе толькі мажліва: у офісах партыяў, у Таварыствах беларускай мовы, у школах і рэдакцыях — селі грамадзкія лідэры разам з шараговымі сябрамі рухаў і партыяў. Выбітныя пісьменьнікі, гісторыкі, навукоўцы селі поруч са сваімі чытачамі і разам напісалі сваю дыктоўку на тэму «Чаму і як я сьвяткую 90‑годзьдзе БНР». Дыктуе аўтар тэксту, праз радыё «Свабода», а таксама з аўдыёзапісаў. А пасьля, на мітынгу, удзельнікам раздаецца правільны тэкст. Камісія абвяшчае пераможцаў. Поўныя тэксты друкуюцца ў «Народнай волі», «Нашай Ніве»…
Сама акцыя сумеснага напісаньня дыктоўкі ва ўсіх куточках Беларусі і за яе межамі можа стаць усясьветнай дэманстрацыяй салідарнасьці беларусаў з роднай мовай.
Кожны зможа забраць дыктоўку ў свой уласны архіў, праверыць сам сябе па матрыцы і потым паказваць дзецям і ўнукам тэкст першай агульнанацыянальнай дыктоўкі.
Хто напіша тэкст дыктоўкі? Нашы пісьменьнікі здольныя.
Чым узнагародзіць пераможцаў? Напрыклад, падарыць пераможцу копію «Звону Волі». Марачкін ужо падтрымаў гэтую ідэю. Цяпер зьвяртаюся да тых людзей, што лічаць сябе паліттэхнолягамі ці робяцца такімі напярэдадні акцыі і пакутуюць, вынаходзячы так званыя мабілізацыйныя мэтады.
Асобная тэма — звароты да ўладатрымальнікаў з прапановамі ўзяць удзел у агульнанацыянальнай дыктоўцы. Год таму нельга было прадбачыць, што яны з 25 Сакавіка будуць гнаць хвалю акцыяў пад лёзунгам «За незалежную Беларусь». Гэта вынік нашай настойлівай працы. Наўрад ці ўлады далучацца да дыктоўкі апазыцыі. Але зь цягам часу хай самі ладзяць нешта падобнае. Калі беларусы па ўсім сьвеце будуць пісаць у адзін дзень, дэманструючы шанаваньне роднай мовы, то ніякая прапаганда ня зможа збэсьціць салідарнасьць з культурай, з традыцыяй.
У тэхналягічных момантах маёй прапановы шмат што трэба ўзгадняць, але трэба і рабіць, нават калі першы раз нешта і ня ўдасца ідэальна.
Дарэчы, ведаю, што беларусы сьвету гатовыя дапамагчы з памяшканьнямі для напісаньня такой дыктоўкі нашым землякам за мяжою.
90‑годзьдзе БНР дае вельмі добрую нагоду распачаць новую традыцыю. І тады мой знаёмы, якому ўжо 75 гадоў, а таксама малыя, якіх бацькі палохаюцца выводзіць на вуліцы, змогуць узяць свой удзел у дэманстрацыі за партай у гонар слыннай даты. І будучы змагар за Незалежнасьць будзе помніць, як пісаў дыктоўку разам зь беларусамі ўсяго сьвету, тым самым баронячы мову і волю, і сваю будучыню.
1. Ідэя неблагая. але ж гэта будзе плягіят зь літоўскага пачыну.
2. У якой арфаграфіі будзем пісаць дыктоўку: на наркамаўцы ці таарашкевіцы?
Далей я напісаў, што можна разглядаць мой роздум як жарт.
Выходзь на Плошчу разам з намі -
Дыктатару дыктуй нагамі!
Як зьменім "вертыкаль вяроўкі",
Пра ўсё напішам без дыктоўкі.
ня мог ня быць інфарматарам ...
----------
Як казаў адзін вядомы палітык: беларус - гэта рускі са знакам якасці. Значыць выдаваць трэба не карту, а пасведчанне аб высокай якасці і даваць адпаведныя ільготы асабліва якасным.
А на правакацыйныя пытанні пра правапісы сп.Падгол не адказвае:
http://naviny.by/rubrics/opinion/2008/02/01/ic_articles_410_155302/
http://naviny.by/forum/messages/data/1803/?theme=999
ня мог ня быць інфарматарам ...
------------------
Як? Карыстальнік клясычнага правапісу - і агент КДБ? А я та думаў, што прыхільнасць тарашкевіцы - гэта ну як падцвярджэнне вернасці ідэалам Адраджэння ледзь не на генетычным узроўні, а тут такое! Каму верыць? Можа і Саўка з Вячоркай - агенты, удала выканалі даручэнне па дыскрэдытацыі мовы, падзялілі ўсё на два, указалі сусанінскі пуць ''сьвядомым''? Ордэн Баявова краснава знамені ў студыю!
Што маецца на ўвазе пад словам "тарашкевіца": правапіс, распрацаваны Тарашкевічам, ці той сурагат, які быў распрацаваны сп. Садоўскім & К і прапанаваны грамадзтву пад назвай "клясычны правапіс"?
Прашу прабачэньня, што адразу не адказваў, бо габлюю “Кулю для прэзыдэнта” і настройваю “Народны тэлевізар”.
Я бачу галоўную праблему ў дэманстрацыі павагі да мовы супольнай дыктоўкай у абыякавасьці нават тых, хто лічыць сябе прыхільнікамі адраджэньня. Шмат хто з нас вельмі інэртны, цяжкі на пад’ем. Прычым гэта не следства пражытых гадоў. Вунь Сёмуха – ужо дзед, а як пачуў пра дыктоўку, дык адразу заявіў: пайду пісаць!
Тут я бачу праблему кампутарнай залежнасьці. Відаць, хвароба інтэрнэтзацятасьці адольвае і робіць вас касманаўтамі ў сэнсе нерухомасьці і адчужансьці ад жыцьця.
Палітычным сэнсам дыктоўкі напярэдадні сьвяткаваньня 90 годзьдзя БНР мусіць стаць і супольная дэманстрацыя яе напісаньня і зьмест.
Мы будзем адзначаць угодкі БНР, як сімвал незалежнасьці, якая на сёньня ёсьць і яе ўвасабленьне ня шмат каго з нас задавальняе.
Дыктоўка можа стаць такім жа супольным сімвалам. А калі ў зьмест тэкста ўнесьці нашае разуменьне незалежнасьці, як калісьці пісаў Арлоў “Незалежнасьць гэта...”, тады сімвал падвойвае сваю псыхалягічную моц.
Дыктоўка – гэта і сімвал нашай супольнай еднасьці, аб’яднаньня нашай моцы каб дыктаваць дыктатару і ён прыслухаўся да рыпу пёраў, да грукату клявіатуры...
Другая ня меньш важная – узор дыктоўкі. Ёсьць некалькі падыходаў:
А. Тэкст клясыка; Б.Саюз пісьменьнікаў праводзіць конкурс сачыненьняў ( а ён яго зараз праводзіць!) і адбірае лепшы тэкст; В Нехта з Вас прапануе свой тэкст.
Дарэчы, вось тут вы можаце паказаць, наколькі вы разумны, таленавіты, даравіты... З тэкстаў-прапаноў можна скласьці кнігу і выдаць той жа “Нашай Ніве”, ці друкаваць пакрысе.
Дыктоўка можа ўтрымліваць прозу і верш.
Мяне ўразіла, што мае шматлікія замежныя сябры выказалі гатоўнасьць сесьці разам з намі і пісаць. Нават тыя з іх, хто ня ведаюць мовы, гатовыя пісаць праз перакладчыка з беларускай на сваю родную толькі б паказаць салідарнасьць з нашай мовай!
І будзе сорамна, калі шэраг вядомых замежнікаў будзе пісаць поруч з намі, а некаторыя ў гэты час будуць пісаць... даносы па-беларуску...
Праблема мовы пісаньня – не праблема. Пішы на якой хочаш. Здаваць на праверку не абавязкова. Здай на праверку і захаваньне сваім нашчадкам як 1-ы агульнанацыянальны дыктант (дыктоўку). Але для жадаючых атрымаць перамогу камісыя праверыць і вызначыць пераможцу. Можна выдзеліць розныя вагавыя катэгорыі: дзеці, студэнты, філёлягі...
Тое, што дыктоўку будуць пісаць шмат ахвотнікаў ужо факт. Можна пісаць траншамі. Шмат беларусаў казалі мне, што хочуць прыйсьці разам з дзецьмі і унукамі, пісаць сем’ямі. Ды яшчэ фота на памяць. Дарэчы фотасэсыю можна зрабіць з пісаньня і пакаціць па сьвеце: ведайце, што ёсьць беларуская мова.
Дыктоўка ладзіцца на нядзелю 23 сакавіка. Покуль ва ўправе БНВ і ТБМ. Можа будзе папярэдні запіс. Па сутнасьці можа атрымацца сусьветная беларуская нядзельная школа, у якой мы напішам дыктоўку.
Але акцыі ў гэтай школе можна працягваць ня толькі праз год чарговай дыктоўкай. Нагадаю, што дзесяць год таму, калі Баршчэўскі выконваў абавязкі старшыні БНФ, я прыдумаў сустрэчы пісьменьнікаў з чытачамі. Тады па гарадох езьдзілі групы з дзесяці і болей творцаў, па графіку сустракаліся з чытачамі з ранку да вечара. Напрыклад, толькі ў Гародні за тыдзень на сустрэчы прыйшлі некалькі дзесяткаў тысячаў чалавек. Барадуліну і Сёмуху ладзілі авацыі, што шкло дрыжэла. Тады праз некалькі месяцаў культурніцкіх сустрэчаў ў правінцыі нашых таленавіцейшых творцаў, з Расеі наладзілі літаратурна-палітычную інтэрвенцыю - выслалі дэсант писателей, якія кінуліся па нашых сьлядах агітаваць за русскую литературу и Союз… Іх трансьлявалі па радыё, але іх імпэту хапіла на некалькі сустрэч.
Трэба ўзнавіць такія сустрэчы і ладзіць іх у агульнанацыянальнай беларускай школе. Я ведаю, што асобна нашыя пісьменьнікі праводзяць свае сустрэчы.
Дыктоўка ня толькі ня пярэчыць шэсьцю, а наадварот спрыяе мабілізацыі патэнцыйных яго удзельнікаў. Кажучы проста, калі вы 23 разварушыліся сябе і сябраў, (выбачаюся – адарвалі свой зад ад крэсла ля кампутара) прыйшлі на дэманстрацыю дыктоўкай, павіталі сяброў, дык на развітаньне скажаце: да сутрэчы на... правільна - на шэсьці. Шэсьце на дыктоўку за суткі – гэта своеасаблівая размінка...
Заўважьце, як уладарныя СМІ хваляцца, што беларускія хлопцы і дзяўчаты перамагаюць ў расейскіх конкурсах на веданьне рускай мовы. Мы можам, нават не валодаючы асноўнымі СМІ, масавым удзелам у дыктоўцы і адмысловымі інфармацыйнымі тэхналёгіямі пераўзысьці хваласпевы ў бок рускай мовы.
Я мару, што аднойчы 80 адсоткаў жыхароў Беларусі, якія на апошнім перапісу заявілі, што маюць родную мову беларускую, вырашаць пісаць супольны дыктант. Дзьверы усіх бібліятэкаў адчыняцца для іх. Музыкі ў старажытных строях зайграюць мелодыі, маленькія копіі Звона Волі дадуць сыгнал і пачнецца сусьветная дэманстрацыя дыктоўкай.
І гэта будзе гарантыя няўміручасьці мовы.
З павагаю да аднадумцаў
Падгол
Падгол
===========================
А я Вас і без \"думкі\" паважаю,
Якая, як нам ведама, - чужая. :)
Пішыце лепей сваю \"Кулю-дуру\",
А мы паберажэм макулатуру.
Хаця, калі каму пісаць у ахвотку,
Няхай складзе да свята Волі ўлётку.
Выдатна, хлопцы, пішаце пад дактоўку, у олюбым правапісе!!!ППРБ прасьлязіўся!
1а. Няясна, ці будзе агульнацыянальнай імпрэза, маштаб якой такім не будзе.
2. Ясна, што ў “агульнанацыянальнай” дыктоўцы прыме ўдзел менш за 1 працэнт насельніцтва Беларусі.
2а. Няясна, што за камісія (з 3-х, 5-ці, 7-мі чалавек?) праверыць вынікі “агульнанацыянальнай” дыктоўкі.
3. Ясна, што заграніца Падголу дапаможа (чаму яна ўжо не дапамагала) і імпрэза можа аказацца аднабакова-замежнай.
3а. Няясна, ці не стане дыскрэдытацыяй самой ідэі дыктоўка, арфаграфічны лозунг якой “пішы, на якой хочаш”.
4. Ясна, што гэтую ідэю добра б спачатку абкатаць на нейкай менш адказнай імпрэзе, чым юбілейная бэнээраўская дата. Ясна, што тут добра патыхае Нью-Васюкамі.
4а. Але... гл. п. 1.
У нас цяпер пішуць усе... апрача пісьменьнікаў.
Люты 18, 2008 у 22:26
Кнэхт -- ён і ёсьць Knecht (слуга, раб).
========================
Слуга і раб сваёй Айчыны -
Няма вышэй на сьвеце чыну!
І не паддамся на "дешёвку" -
Пісаць пад вашую дыктоўку.
У нас, калі якія сьвяты -
Нясуць "ідэі" псіхапаты.
Люты 18, 2008 у 23:17
==================
Таня, толькі пачытаю Вас і адразу адчуваю ўсе сімптомы запалення лёгкіх і ангіны - будзьце міласэрдымі...
================
А ці ж хаця сваю прыдумку запатэнтавалі, гэні вы наш?
а я неяк астыў да той БНР. Не тое каб супраць, але абыякава. Ну, Беларусь,ну, народная... не паспрачаешся. а што з таго радасці?
йаду мне, йаду!
Спадар Садоўскі, я Вас падтрымліваю. У той час, калі справа йдзе да фактычнага вынішчэння беларускай мовы, педаліраванне тарашкевіцы л'е ваду на млын гэтай "справы".
Люты 19, 2008 у 0:37
а я неяк астыў да той БНР.
===================
Спадар Гарлівы, дык не дзіва - за 90 год любы астыне.
Вы і так яшчэ малойца! :)
А нармальны чалавек пойдзе пісаць!
Сакавiк 4, 2008 у 8:28
... любая такая акцыя ёсьць найперш дэманстрацыяй нашай беларускай ГОДНАСЬЦІ. Для каго паняцьця годнасьці ня йснуе, таму пісаць дыктоўку ня варта й ня трэба.
А нармальны чалавек пойдзе пісаць!
=======================
...хутчэй беларускай БЕЗДАПАМОЖНАСЦІ: мову пра..лі, "дыктоўку" укралі.
Застаюся з "ненармальнымі".
З павагаю да нармальных, Кнехт :)