Наша Ніва

Божа міласьцівы.
Колькі ж можна калупацца ў заднім праходзе.
Размовы, што аб’яднанне было «няправільным», — пустапарожнія. Усё закрылі тэму.
А цяпер пра шлах у Эўропу.Дакладней першы крок гэтага шляху.
Сусветнага ўзроўню эканіміст Эрнандо дэ Сото падлічыў што Латынская Амерыка за 180 год ПЯЦЬ разоў выходзіла на рубяжы рынка, капітала і дэмакратыі гота значыць на Эўрапейскі шлях і ПЯЦЬ разоў адкатвалася назад.
--Чаму?
Адказвае Тодар Дастаеўскі
“Гэта ўжо якісьці закон прыроды, ня толькі ў Расеі, але і ва ўсім сьвеце: хто ў краіне валодае зямлёй, тыя і гаспадары той краіны, ва ўсіх сэнсах. Так было паўсюль і заўсёды... Калі ў краіне уладаньне зямлёй сур’ёзнае, дык і ўсё ў гэтай краіне будзе сур’ёзнае, ува ўсіх значыць сэнсах, і ў самым агульным і ў прыватнасьцях.
Турбуюцца, напрыклад, у нас цяпер пра асьвету, пра народныя школы, а я вось веру толькі таму, што школы тады толькі прымуцца ў нас сур’ёзна і грунтоўна, калі землеўладаньне і земляробства наша арганізуюцца ў нас сур’ёзна і грунтоўна, і што хутчэй не ад школы атрымаецца добрае земляробства, а, наадварот, ад добрага толькі земляробства (гэта значыць ад правільнага землеўладаньня) атрымаецца добрая школа, але ніяк не раней. А паралельна з гэтым прыкладам і ўсё: і парадкі, і законы, і маральнасьць, і нават самы розум нацыяў, і ўсё, урэшце, усякае правільнае функцыянаваньне нацыянальнага арганізму арганізуецца толькі тады, калі ў краіне зацьвердзіцца трывалае землеўладаньне”.

ЯПОНИЯ «Под влиянием нарастающей борьбы крестьян-арендаторов за землю правительство поспешило провести аграрную реформу(1946-1949 гг.). Аграрная реформа сократила число арендаторов и увеличила вдвое крестьян-собственников». (Новейшая история. 9 класс. Япония с.151)
ИТАЛИЯ «Промышленному развитию страны содействовала борьба рабочего класса за коренные реформы в экономике. Под его давлением христианские демократы провели аграрную реформу, земли принадлежащие крупным землевладельцем, перешли в руки крестьян». (Там же. С.146)
И все с точностью да наоборот.
РУМЫНИЯ: «Коренные преобразования произошли в румынской деревне. Первоначально крестьяне вступали в сельскохозяйственные товарищества, где труженики деревни приобретали навыки коллективного труда. Затем Румынская я рабочая партия взяла курс на создание производственных сельскохозяйственных кооперативов высшего типа (колсельхозов). Таким образом, за короткий исторический срок СОЦИАЛИЗМ ПОБЕДИЛ КАК В ГОРОДЕ, ТАК И В ДЕРЕВНЕ». (Там же с. 55)
Это цитаты из учебника, по которому я, в 1974 году учился в школе.
Трэба ў школу боло хадзіць часцей, шаноўнае спадарств.

"Беларусы страцілі свабоды і заплацілі крывавую цану сталінскаму рэжыму, апынуўшыся ў СССР, але як нацыя выйгралі. Нацыянальнае адзінства ёсць адной з мэтаў нацыянальнага руху, побач з дасягненнем незалежнасці ў рамках уласнай дзяржавы. Таму ў якой бы форме ні адбывалася ўз’яднанне 1939 года, для беларусаў яно мела станоўчае значэнне".

Михалина. Чемодан, вокзал, Варшава!

Беларусы страцілі свабоды і заплацілі крывавую цану сталінскаму рэжыму,
--------------------------------------------------------------------------------------------------

Толькі не трэба падмены паняццяў, з гэткай фармулёўкай. Не "беларусы заплацілі" -- а "з беларусаў спагналі"!
Бо ніякай дзеючай асобай тады ў Сталіна беларусы не з'яўляліся: ніякай свабодай рашэньня свайго нацыянальнага лёсу яны ў Сталіна не валодалі і не карысталіся, дзеля гэтага "заплаціць" нічога, ні за што для сябе і сваіх інтарэсаў, проста не маглі!

Аб дасягненнях беларускасьці ў БССР, хай аўтар тады аналагічна пахваліць нацысцкую акупацыйную уладу, пры якой развіццё беларускага нацыянальнага жыцця дапускалася на парадак мацней, чым у БССР на стан 1939! Толькі ж фашысты дзеячоў бел. культуры за адзін беларускі нацыяналізм не расстрэльвалі, а Курапаты поўны крывавай "цаны" -- саміх "пакупнікоў".

Нават Мілінкевіч выказаў сутнасць рэчы больш сэнсоўна: "У 1939 стала больш СССР, а не Беларусі". Нашчасце, гэта разумеюць і іншыя камэнтатары, нп. у http://suziralnik.livejournal.com/4471.html

І такі ж раўняць польскую перадваенную ўладу і сталінскую ўладу не варта. Адзінай аб’ектыўнай меркай тутака можа быць – кошт чалавечага жыцьця. Ні водзін зь беларускіх палітычных дзеячоў тамака не быў забіты ці даведзены да вар\'цтва альбо самагубства. Пад палякамі Беларусы маглі за нешта змагацца і нешта вякаць, нечага дасягаць, альбо не, а пад Саветамі браць толькі тое, што навязвалася, альбо быць забітымі. Пад палякамі беларускае сялянства не зьнішчалася як сацыялная група, а значыць і было з кім працаваць у сэнсе выхаваньня нацыянальнай сьвядомасьці. Іншая справа, што ў Польшчы беларусы лічыліся (і не без падстаў) ці ні самай шэрай, затырканай этнаграфічнай групай відавочна не першага гатунку. А праваслаўныя дык нават і не другога, а дай бог, каб трэйцяга. А ў Савецкай Расіі нацыянальнасьць і тым больш веравызнаньне ўвогуле не мелі асаблівага значэньня, прынамсі, афіцыйна. Гэта, праўда, калі па вайне праводзілі новую мяжу, не замінала людзям сёламі пераходзіць на захад, каб толькі не трапіць на ўсходні бок мяжы, перакопваць і завальваць лесам дарогі ў вёскі з марнай ілюзіяй, што гэта дапаможа застацца пад Польшчай. Ды і пазьней рэпатрыяцыя беларусаў як былых грамадзян Польшчы пад варашўскую ўладу была непараўнальна большая, чым наадварот, не кажучы ўжо пра якасны склад перасяленцаў. У СССР сунулася басота (як сям’я майго бацькі, напрыклад).

Спяваючы асану аб’яднаньню, аднак, не забывайце – была адна абаявязковая ўмова - у БССР беларусы ўжо не маглі быць проста беларусамі, яны маглі быць толькі савецкімі беларусамі. Тое, што з гэтага атрымалася, Польшчаю не назавеш, але ці Беларусь гэта?

У БССР беларуская культура вынішчаліся, а беларусы тысячамі зьнішчаліся ў ГУЛАГу. Беларускія адраджэнцы з Заходняй Беларусі былі вынішчаныя адразу пасьля "вызваленьня". Каму як, але на маю думку, лепш бы яны празябалі ў шавіністычнай Польшчы - але ЖЫЛІ, чым былі закатаваныя і забітыя савецкай уладай у аб'яднанай Беларусі. Людзкія жыцьці - даражэй за "нацыянальнае ўзьяднаньне".

HP напiсаў(ла)
Кейстут
Міхаліна, карту паляка ўжо атрымалі? Чакаем на ад'езд.
_______________________________________
Барсик
Михалина. Чемодан, вокзал, Варшава!
_____________________________________
Ага! Чамадан, вакзал, Масква!

===============
Пры чым тут Масква? Гэта ж вы, малапалякі, шкадуеце, што вас адарвалі ад Польшчы! А тут, як раз і "карта паляка" падаспела, паны помняць аб сваіх батраках, можаце быць удзячны. :)
На Варшаву!

«Людзкія жыцьці - даражэй за "нацыянальнае ўзьяднаньне".»

Узьяднаньне для нацыянальнага і фізычнага зьнішчэньня, дзякуй!

Вось і мне здаецца, што крытерыем павінны выступаць людзкія жыцьці. Паколькі, Беларусь - гэта перадусім жывыя людзі.

Калі няма дзяржавы, але жывы народ, дзяржава можа адрадзіцца. Нават праз 2000 год, калі гэта Ізраіль.

Але калі зьнішчаны яе людзі -- яна больш не адродзіцца, ужо проста таму, што ня будзе каму яе адраджаць і ня будзе для каго.
Сталін гэта цудоўна разумеў, калі «аб'яднаў» беларусаў і тое самае з украінцамі.

Кейстуту
Господин, да Вы больны!
Если Вас уж так мучает вопрос Карты Поляка, то хотя бы прочитайте что она дает.Трудно рассуждать Вам при отсутствии полной информации о предмете :)))
Не мешало бы и Беларуси подумать о Карте Беларуса! Тогда, глядишь, люди начнут гордиться нашей нацией!!!

Прывяду цытату з дзённіка вядомага беларускага дзеяча Адама Станкевіча, зробленую акурат 17 верасня (вылучэнне ў ёй маё):

– 17.IX. Сяньня савецкі ўрад уручыў ноту польскаму паслу ў Маскве аб тым, што чырвоная армія займае землі Заходняй Беларусі і Зах. Украіны. У гэтым прадусім ДОБРА ТОЕ, ШТО ЎСЯ БЕЛАРУСЬ У ВАДНЫМ МЕЙСЦЫ – ПАД САВЕТАМІ. Гэтак Польшча скончыла сваё над Беларусамі панаваньне. Нічога дзіўнага – зрабіла ўсё, каб Беларусаў ад сябе адпіхнуць.

Калі хто не ведае, Станкевіч - дзеяч зусім не саветафільскі, наконт бальшавікоў не меў ілюзіяў, у чым можна пераканацца, пачытаўшы ягоныя працы, напісаныя ў 1930-х гг. (усе яны (разам з дзённікам) ёсць у зборніку ягоных твораў "З Богам да Беларусі": http://arche.by/by/1/70/20/). І таксама пасля ад бальшавікоў, мякка кажучы, пацярпеў - быў расстраляны. Але ж вось разумеў, што іншага шанцу на тое, каб аб'яднаць нацыю, можа і не быць.

Што тут казаць - літоўцы вунь нават за адзін горад у савецкае рабства ўсім народам свядома пайшлі. А тут стаўкі былі куды большыя.

Беларус напiсаў(ла)

Кастрычнiк 29, 2009 у 11:45

Жужа +1
Кейстут, у вас яўна нелады з мазгамі.
Кулю ў лоб...
За Буг...
Вельмі ганарова.
Цікава як бы мне, свядомаму беларусу, прыйшлося заганяць "кулі ў лоб" палове сваіх сваякоў якія лічаць сябе палякамі і продкі якіх жывуць на гэтай зямлі пачынаючы з часоў, калі сюды прыйшлі першыя балты.
Ды яны мне даражэй чым усе нашыя "усхонікі" з іх дурнаватым крыкам пра "беларускае свята 17 верасня".
Адзін вялікі комплекс непаўнавартаснасці і ўсё
================
Які ж вы "свядомы беларус", калі вы шкадуеце аб тым, што Беларусь і беларусы аб'ядналіся7 Калі б не было гэтага ўз'яднання, яшчэ не вядома ці была б зараз на мапе свету такая краіна, як Рэспубліка Беларусь.
Вы тутэйшы, а не беларус. У нас, на Ўсходзе, такіх таксама хапае, толькі тыя шкадуюць, што іх "адарвалі" ад Расеі.
Дзякуй Богу, з кожным годам, іх усе меньш і меньш..

За Буг? Кулю ў лоб? А больш якасных аргументаў не хапае? Толькі гэта і можаце, больш нічога? Ну і хто вы пасля гэтага? :) Цікава, што ж вы будзеце ў Еўразвязе рабіць - пасля таго, як Беларусь туды ўвойдзе. А ўвойдзе абавязкова! Шкада вас.

Міхаліна - Кейстуту напiсаў(ла)

Кастрычнiк 29, 2009 у 13:34

За Буг? Кулю ў лоб? А больш якасных аргументаў не хапае? Толькі гэта і можаце, больш нічога? Ну і хто вы пасля гэтага? :) Цікава, што ж вы будзеце ў Еўразвязе рабіць - пасля таго, як Беларусь туды ўвойдзе. А ўвойдзе абавязкова! Шкада вас.
=============
Гэта мне вас шкада, што вы не знаёмы з Крымінальным кодэксам. Ці вы не зразумелі, што мая жорсткая рэакцыя тычыцца толькі тых, хто "будзе каламуціць воду" і пагражаць тэррытарыяльнай цэласнасці? Астатнія палякі і малапалякі могуць спаць спакойна.

З цікавасцю прачытаў артыкул спадара Богдана і задумаўся: «Які сэнс было яго пісаць»? Тое, што Беларусь пасля верасня 1939 г. набыла падобныя на сучасныя межы – ясна, што беларусаў падушылі і да і пасля таго шмат – таксама праўда. Што новага ў артыкуле, які ідэйны пасыл, так бы мовіць? А сэнс гэтага ў самай першай фразе: «беларускі нацыяналізм марудзіць з уласнай ацэнкай падзеяў восені 1939 года». Такім чынам спадар Богдан прапануе «беларускаму нацыяналізму» сваю канцэпцыю погляду на 1939 г. Пры чым не проста ўсім беларусам, а менавіта «беларускаму нацыяналізму», хаця не ясна, што ён разумее пад гэтым словазлучэннем.
Ацэнку падзеяў 1939 года беларускі нацыяналізм даўно даў. Пры чым даў іх яшчэ за тры гады да верасня 1939 года словамі найвялікшага беларускага нацыяналіста ўсіх часоў ксяндза Вінцэнта Гадлеўскага:«Мы стаім моцна на першым становішчы, уважаючы, што сапраўдную незалежнасць не даюць, а толькі бяруць». У верасні 1939 года ніхто з беларусаў незалежнасці ўзяць не паспрабаваў, таму калі і казаць пра нейкую «станоўчасць» верасня, то толькі не пра пазіцыю «беларускага нацыяналізма» адносна верасня 1939 года. Для «нацыяналізма» гэтай даты проста не існуе. 25 сакавіка ёсць, Дзень Герояў ёсць, нават скажу крамолу 22 чэрвеня ёсць (Першы Штурмавы звяз), а вось 17 верасня няма, бо тады беларусы анічога не бралі. Антыпольскія паўстанні верасня 1939 года ў разлік не бяруцца. Ім больш месца ў радзеле аб антыфедальнай барацьбе чым у нацыянальна-вызваленчым руху.
Агульнае ўражанне – тэкст спадара Богдана, спроба стварыць нейкае квазінацыялістычнае свята для нейкага квазінацыяналізма. Тэкст – збор здагадак, асабістых меркаванняў і дапушчэнняў, але на ідэалогію не цягне. Можа толькі на «ідэалогію беларускай дзяржавы».

Богдан: Многія нацыянал-дэмакраты ўвогуле перанялі польскую пазіцыю датычна падзеяў, звязаных з уз’яднаннем Заходняй і Усходняй Беларусі. Апаненты камуністычнага рэжыму пачалі дзейнічаць «ад адваротнага» — мяняючы палярнасць у камуністычных ацэнках гістарычных падзеяў.
Супрацьстаўляючы сябе СССР і Расіі, мы прагна чыталі яе апанентаў: перш за ўсё даступныя нам тэксты суседніх нацыяў. Між тым, многія падзеі інтэрпрэтаваліся ў іх з пазіцыі інтарэсаў іх нацый, не беларускай.

Каментар: Прычыну нашай агульнай «памылкі» адносна інтэрпрэтацыі верасня 1939 г. я асабіста бачу не ў тым, што мы зашмат чыталі «чужых» аўтараў. Ды і памылкі ніякай тут няма. Проста дэмакраты пачатку 1990-х былі ў большай ступені дэмакратамі, чым з’яўляюцца імі зараз. Чаму так? Можа разчараванне, а можа набраліся метадаў свайго галоўнага апанента. Што тычыцца мяне, то я сам даведваўся аб верасні 1939 г. не ад палякаў ці рускіх, а найперш ад нашых заходнебеларускіх патрыярхаў, такіх як Аляксей Карпюк, Апанас Цыхун, Янка Брыль, Аляксандар Шыдлоўскі. Усе яны былі ўдзельнікамі нацыянальнага руху ў ЗБ, каго нікаго верасень 1939 г. нават як бы і ўзнёс, але з вышыні перажытага ніхто не станавіўся на галаву ад радасці з нагоды таго «ўз’яднання». Як людзі, якія пабачылі жыццё не ў кнігах, яны наагул не судзілі аб жыцці такімі глабальнымі геапалітчынымі катэгорыямі, як гэта спрабуе рабіць спадар Богдан, хаця грудзямі стаялі за Беларусь і супраць палякаў і супраць немцаў і супраць расейцаў і былі ў гэтым сэнсе 100% нацыяналістамі.

Богдан: Недарэчнымі выглядаюць падкопы пад уз’яднанне дзвюх частак Беларусі, што суправаджаюцца спасылкамі на парушэнне міжнароднага права Савецкім Саюзам пры далучэнні Заходняй Беларусі да БССР. Міжнароднае права наогул не прадугледжвала нацыянальнага адзінства для беларусаў — вось горкая ісціна, а міжнародны кантэкст амаль заўсёды вымагае экстраардынарных захадаў дзеля ўз’яднання падзеленых народаў ці дасягнення незалежнасці. На шляху бездзяржаўных народаў заўсёды стаяць нормы міжнароднага права. Яно дарма што завецца міжнародным, на справе ёсць міждзяржаўным і арыентаваным на ўжо існуючыя дзяржавы. Дамагчыся нацыянальнай незалежнасці ці аб’яднаць раздзелены межамі народ можна толькі насуперак існуючай сістэме.

Каментар: Тут спадар Богдан сапраўды спрабуе разважаць як нацыяналіст, але толькі не працягвае сваю думку да канца. Паўторым аксіому любога нацыяналізма: «і з’яднацца і дамагчыся незалежнасці народ можа толькі сам», усё іншае па вызначэнню ксяндза Вінцэнта Гадлеўскага «залежная незалежнасць». Працытуем яго выказванне яшчэ з 1936 года: «Некаторыя ў сваім жаданні незалежнасьці чакаюць будучай вайны, якая павінна змяніць характар Еўропы. Мы аднак на гэтую справу глядзім іначай і адносна вайны маем вялікія засьцярогі. Народу непадрыхтаванаму да самастойнага і незалежнага жыцьця вайна не дапаможа. Такім чынам даходзім да перакананьня, што найлепшай гарантыяй незалежнасьці ёсьць сьвядомая воля і жаданьне народу здабыць і ўтрымаць незалежнасьць і акт гэтай сьвядомай і рашучай волі ў адпаведным часе». Таму абудзіць і ўмацаваць у нашым народзе такую волю – гэта вялікая справа. Да гэтай справы пакліканыя ўсе свядомыя беларусы. Гэтай справе будзем служыць і мы.»
Гэтай свядомай волі ў патрэбнай прапорцыі мы не маем і зараз, таму бяру на сябе смеласць сказаць, што як нацыя беларусы не існуюць дасюль. Але гэта не бяда – ўкраінская нацыя па майму перакананню існуе ўсяго пяць год, ад аранжавай рэвалюцыі. Таму не выключана, што акт нашай свядомай волі недзе наперадзе. Іншая справа, што акт гэты (які – рэвалюцыя, суд над камунізмам, сімвалючнае разбурэнне помнікаў правадырам – не ведаю) абавязкова павінен адбыцца для таго каб паўстала нацыя. Надзеі на тое, што мы проста паціху пяройдзем у іншую якасць, «перажывем» сістэму – марныя.

Богдан: Дзядоўскія ж успаміны пра «райскія» польскія часы нагадваюць настальгію па СССР ды агульную схільнасць асобаў старэйшага веку лічыць, што лепшае засталося ў мінулым. У рэальнасці Варшава захоўвала крэсы адсталым, аграрным краем.

Каментар: У Польшчы беларусам было вельмі цяжка, іначай яны б не бунтаваліся ў 1939 г., але ў СССР у гэтым сэнсе было абсалютнае пекла. Тое што мы маем у ЗБ гаспадара селяніна і тое што на Гарадзеншчыне ўраджаі ў 3 разы большыя чым на Магілёўшчыне, гэта канешне не справа нашых глебаў. Дзякуй, што не мелі калектывізацыі 1930-х гг. А што да таго, што Польшча нас захоўвала «адсталым краем», то яна і сама наогул была надта «адсталым краем» нават у параўнанні з Латвіяй ці Чэхаславаччынай. Але яшчэ больш «адсталым і аграрным краем» была міжваенная Літва, але ўзровень жыцця быў там у разы вышэйшым чым у Польшчы і СССР. Так што гэта не паказнік наагул. Ці мы як у савецкі час пачнем лічыць эканамічны узровень колькасцю трактароў і выплаўкай сталі?

Богдан: Кароткачасовы росквіт беларускай грамадзянскай супольнасці ў Заходняй Беларусі 1920-х (Тарашкевіч, Станкевічы, Луцкевіч, беларускія гімназіі) супаў з узлётам мастацтваў (Сергіевіч, Драздовіч, Танк, Арсеннева, Аляхновіч). Аднак гэта быў толькі момант, які змяніўся адкрыта каланізатарскай палітыкай.
Аднак не трэба пераносіць на сённяшнюю дэмакратычную і плюралістычную Польшчу віну за шавіністычны рэжым ІІ Рэчы Паспалітай і якімсьці чынам атаясамліваць іх. Гэта — дзве розныя краіны і дзяржавы.

Каментар: Узмацненне ціску на беларускаў у Заходняй Беларусі было вынікам агульнага пераўтварэння Польшчы ў аўтарытарную дзяржаву. Польшча была краінай дзе няўтульна было і самым палякам. «Пілсудчыкі» ў канцы 1930-х спакойна ўрываліся ў сейм, а бацькі польскай дзяржавы Вітас і Грабскі жылі на эміграцыі. Што тут казаць пра беларусаў. «Кароткачасовы росквіт беларускай грамадзянскай супольнасці ў Заходняй Беларусі 1920-х супаў з узлётам мастацтваў» - тут няведанне фактаў. Акурат і не супаў. Грамада 1920-х акурат і не мела пад сабою шырокага мастацкага і навуковага грунту. Палітыка апярэдзіла культуру, таму і быў такім хуткім крах слаўнай Грамады. Танк, Арсеннева, Сергіевіч а з імі творцы Брыль, Хмара, гісторыкі Шкялёнак, Тумаш, Папуцэвіч пачалі ўбірацца ў сілу пад канец 1930-х а вось іх творчыя лёсы акурат і былі зламаныя вераснем 1939 г.
Што ж тычыцца такога размежавання двух Польшчаў, то я не быў бы такім катэгарычным. І ў сучаснай Польшчы прыдуркаў, накшталт гаспадзіна Фарфала хапае і яшчэ невядома ці не прыдуць яны калі-некалі да ўлады. Нездарма так расце папулярнасць асобы і ідэяў Дмоўскага. А калі казаць пра міжваенную Польшчу то шмат у чым гэта 100% сучасная Беларусь.

Богдан: Цяпер ужо няважныя матывы савецкага кіраўніцтва падчас увядзення войскаў у Заходную Беларусь і Украіну, важныя наступствы — сучасная Беларусь ад Гомеля да Гродна.

Каментар: А калі паспрабаваць наадварот: Беларусь узору 1926 года (з Магілёвам, Гомелем і Віцебскам) – непасрэдны вынік ганебнага Рыжскага міру 1921 года. Бо калі б у 1919 годзе рэалізавалася ідэя ЛітБела і Рыгі не было, то паверце, у дваццатых ніхто б не хацеў далучаць да БССР усходніх частак Беларусі. Чаму? Ды таму, што не было б патрэбы паказваць як файна беларусам жывецца ў СССР, бо усе беларусы былі б ужо там. А вось і у 1924 і у 1926 гг. наркамат замежных справаў СССР завальваў ЦВК СССР просьбамі паскорыць перадачу БССР Віцебска і Гомеля, бо ў ЗБ расла стотысячная Грамада а ёй трэба было даказваць і даказваць, а не толькі карміць газэетнай трапатнёю. Такім чынам - бадай уся сучасная Беларусь на ўсход ад Мінска – наша, заходнебеларуская заслуга. Гэта гістарычны факт.

Богдан: Часта кажуць, што тая БССР была, маўляў, «несапраўднай» дзяржавай беларускага народа. Але бясспрэчна: нягледзячы на велізарныя палітычныя праблемы ў БССР, у ёй было шмат кардынальных перавагаў у параўнанні з тым становішчам, у якім знаходзіліся беларускія землі пад Польшчай. У рамках СССР/БССР беларусы мелі асобную адміністрацыйную і гаспадарчую адзінку з этнічнай назвай «беларуская», дзе ўлада паступова перайшла да мясцовых элітаў.

Каментар: Перавагаў было шмат, але была адна вялікая загана, якая ліквідоўвала ўсе перавагі перад становішчам беларусаў у БССР і ў Заходняй Беларусі. У БССР беларусізацыя была ў значнай ступені працэсам штучным, ініцыяваным камуністамі (хаця прымусіў камуністаў пачаць беларусізацыю нацыянальны рух) і многія тую штучнасць адчувалі. У ЗБ ішла зацятая, выматваючая і часам нават крывавая барацьба за ўсё беларускае, а любая воля, загартаваная ў барацьбе, у сто разоў каштоўней чыйгосці падарунка. Вось што яшчэ ў 1926 годзе, у разгар беларусізацыі у БССР пісала заходнебеларуская «Беларуская Крыніца»: «Бязумоўна з боку практычнага беларушчына стаіць лепш там, у Савецкай Беларусі, але з боку маральнага яна стаіць вышэй у нас. У нас людзі церпяць за беларушчыну, а там? Там ня толькі ня церпяць, але нават не паклапоцяцца, каб навучыцца яе, ды яшчэ насьміхаюцца.»
У ЗБ дасюль па вёсках жывуць дзяды, якія ўспамінаюць, як іх старэйшыя браты ставілі ў стадолах «Зябнтэжанага Саўку» і пасля біліся з паліцыяй, якая не давала гэты спектакль правесці. У хто ва Ўсходняй Беларусі памятае пра беларусізацыю? Такім чынам ЗБ мела вопыт сапраўднага заходнееўрапейскага нацыяналізма і нікому не павінна дзякаваць, што яе прылучыла да сябе БССР пры дапамозе жаўнераў Соса.

Богдан: У БССР быў таталітарызм, але існавала адукацыя па-беларуску. У Польшчы на 1939 год усе беларускія школы былі зачыненыя.

Каментар: «Адукацыя па-беларуску» ў таталітарнай БССР 1930-х г., як акрэсліваў Адам Станкевіч «нацыянальная па форме, сацыялістычная па зместу». Ведаеце, што гэта такое? Гэта, калі ў разы павялічыўшы беларускамоўную кніжную прадукцыю у першай палове 1930-х у параўнанні з самымі «нацыялістычнымі» 1920-мі гадамі ў БССР з гэтых напісаных па-беларуску кніжак «вымылі» любую, нават самую нявінную згадку наагул пра любоў да Беларусі. Вы наагул бачылі хоць адзін «беларускі» падручнік 1930-х на свае вочы? Там акрамя партрэтаў Сталіна-Варашылава-Калініна-Гікалы-Шаранговіча і інш. няма НІЧОГА. «Адукацыя па беларуску» ў БССР была толькі мосцікам да павальнай русіфікацыі і нават перад 1939 г. працэсы гэтыя ужо былі выразныя. Тое што мы маем сёння ў Беларусі – вынік гэтай нацыянальнай толькі па форме беларускай адукацыі. Яе каштоўнасць у абсалютных лічбах вартая нулю.

Богдан: Беларусы страцілі свабоды і заплацілі крывавую цану сталінскаму рэжыму, апынуўшыся ў СССР, але як нацыя выйгралі. Нацыянальнае адзінства ёсць адной з мэтаў нацыянальнага руху, побач з дасягненнем незалежнасці ў рамках уласнай дзяржавы. Таму ў якой бы форме ні адбывалася ўз’яднанне 1939 года, для беларусаў яно мела станоўчае значэнне.
Размовы, што аб’яднанне было «няправільным», — пустапарожнія. Інакшым аб’яднанне быць проста не магло ў варунках таго часу. Яно ж і наогул магло не адбыцца. Прыкладаў таму багата па свеце (Ірландыя, Азербайджан, Курдыстан).

Каментар: А чым Беларусь лепшая за Ірландыю ці Азербайджан (Курдыстан не лічым, бо той пакуль не мае юрыдычнай незалежнасці)? Ірландыя страціла 15% этнічнай тэрыторыі, Азербайджан думаю каля 30-40% (хаця гэта спрэчнае пытанне), па-за межамі Беларусі аказалася як мінімум 50% этнічных тэрыторый і найперш дзякуючы Сталіну і таму славутаму «ўз’яднанню», калі межы праводзіліся адным пасоўваннем люлькі «правадыра» па карце Ўсходняй Еўропы: Віленшчына Літве ў 1939 і 1940, землі на ўсход ад Беластока Польшчы ў 1944 г… І нагадаю яшчэ раз: і Магілёў і Віцебск і Гомель сталіся часткай БССР выключна ў выніку нацыянальна-вызвольнага змагання беларусаў у межах Польшчы. А каб не слухаліся баек пра тое, як файна жывецца ў «беларускім доме», у Савецкай Беларусі, не ехалі праз мяжу ў Менск, то мелі бы цяпер і Смаленск. Толькі ці на карысць гэта было бы цяперашняй незалежнай Беларусі? Бо усходу і так маем часам, здаецца, за многа.

Богдан: Трагічная сутнасць палітыкі палягае ў тым, што яна здзяйсняе нашыя мары ў нечаканых і непрыемных нам формах. Аб’ядноўвае беларускія землі крамлёўскі дыктатар, ваююць супраць польскага рэжыму камуністы, а першым прэзідэнтам незалежнай Беларусі становіцца Лукашэнка. Але гэта і ёсць палітыка як такая, і толькі яна мае значэнне для лёсу народаў. І наступствы яе ў канчатковым выніку важнейшыя за намеры.

Каментар: Гэта няпраўда, што толькі «палітыка як такая… мае значэнне для лёсу народаў». Нейкі танны макіявелізм, угрунтаваны на прынцыпе «мэта апраўдвае сродкі». Для мяне гэтае выказванне з боку спадара Богдана – не больш чым спроба нейкім чынам унутрана апраўдаць няўдачу беларускай нацыянальна-дэмакратычнай інтэлігенцыі ў нацыянальным і дзяржаўным будаўніцтве пачатку 1990-х і канстатаваць у выніку: «хлопцы, не сумуйце, і так усё будзе добра»! Выходзіць: «Рабіце што хочаце, а гісторыя і «палітыка» ўсё адно зробяць па-свойму». Такі падыход да справы толькі дэзарыентуе і паслабляе духоўныя сілы тых маладых беларусаў, якія сёння (не заўтра і не праз дзесяць год), менавіта сёння хочуць бачыць нашу Беларусь не з «народам для ўрада, а ўрадам для народа».
Дык я скажу гэтым маладым: «Вы маеце рацыю ў вашай барацьбе», бо аб’яднаў беларускія землі ў 1939 г. не крамлёўскі дыктатар, аб’ядналі іх Тарашкевіч, Ігнатоўскі, браты Луцкевічы, Станкевіч і многія тысячы тых, што прахам ляглі ў ямы ў Курапатах або паўміралі ў польскіх турмах а дыктатар толькі пацвердзіў сваім подпісам іх волю. Гэтаксама хоцькі-няхоцькі цяперашняя ўлада мяняе вектар менавіта таму, што яе да гэтага прымушаюць найперш нашыя людзі.
Любая спроба зрабіць 17 верасня 1939 г. нацыянальным святам – гэта не больш чым фальсіфікацыя, падробка пад «нацыяналізм». Нацыяналізм – гэта найперш маральнае ачышчэнне ад духоўнага бруду і ўсіх тых комплексаў непаўнавартаснасці, якімі мы хварэем. Гэта не спекуляцыі з мінулым і фашыстоўскае жаданне «паслаць кулю ў лоб» кожнаму, хто назаве сябе палякам на Беларусі (як напісаў адзін з папярэдніх каментатараў), а гэта спакойная і цвёрдая ўпэўненасць у сваёй вартасці перад Богам, чалавецтвам і сваім народам, адчуванне сябе не вінцікам гісторыі, пылам пад яе нагамі, а сурэалізатарам Божага плану для нашай Радзімы.
І як гісторык і як грамадзянін і як нацыяналіст таксама я найперш хачу заставацца чалавекам і менавіта з чалавечага, гуманістычнага пункту погляда хачу глядзець і на гісторыю. А такі погляд мне кажа, што сапраўдны ўчынак, нават подзвіг – належыцца ні крамлёўскаму дыктатару ні ягоным спадкаемцам, а найперш усім нам, жыхарам гэтай зямлі, якія часам трагічна не разумеючы і нават знішчаючы адзін аднаго ўсё роўна ішлі да адзінства.
Да адзінства гэтага (найперш адзінства нацыянальнага, нашага пераўтварэння ў нацыю, а пасля і да адзінства і аднаўлення былой Рэчы Паспалітай) ідзем мы і цяпер, ідзем найперш даказваючы дыктатарам, палітыканам і прыстасаванцам сваю волю.
Такім чынам – Слава Пераможаным! 17 верасня не можа быць беларускім нацыянальным святам. Гэта ганьба.
Паставіць свечкі і маліцца аб памяці ўсіх павінны мы ў гэты дзень.

Аб нiякiм уз’яднаннi 1939 года гаварыць нельга, гэта было ДАЛУЧЭННЕ ЗБ да СССР, а не уз’яднанне.
Уз’яднанне - гэта калi абедзве часткi хочуць быць адным арганiзмам i да гэтага iмкнуцца. А тут проста гвалтам далучылi да СССР. Можа таму усходнiкам такое "свята" падабаецца, бо яны нiчога не рабiлi, а ДА IХ ДАЛУЧЫЛI.

Артыкул Вашкевіча (Кастрычнiк 29, 2009 у 15:05) падаецца больш збалансаваным і абгрунтаваным, і згодным з гістарычнай рэальнасьцю для беларусаў - вось няхай бы рэд. НН яго і апублікавала ў папяровай версіі. А чытачы могуць скласьці ўласную думку з абодвух.

anna напiсаў(ла)

Кастрычнiк 29, 2009 у 17:28

"Размова была толькі пра тое, каб адмовіцца ад адназначна негатыўнай ацэнкі і не глядзець праз польскія акуляры."

Ацэньваючы верасень 39 трэба глядзець не праз польскiя/беларускiя/рускiя ды яшчэ якiя iншыя акуляры, а праз акуляры тых, каго далучылi. Цi жадалi яны гэтага далучення i чым яно для iх было? Што тут усходнiкам гаварыць, да iх далучылi, яны i цешацца.
=============
Анна, а ў вас ёсць дадзеныя, што не жадалі? І дадзеныя 1921 года пра стаўленне беларусаў аб захопе паловы Беларусі палякамі таксама цікавяць. Дзякуй.

Што тут усходнiкам гаварыць, да iх далучылi, яны i цешацца.

______________________________

Сп. anna, не трэба перакручваць рэчаіснасць і прадстаўляць гэтую дыскусію як спрэчку паміж усходам і захадам. У мяне, напрыклад, паходжанне цалкам заходняе, але я таксама за тое, каб не глядець на праблемы верасня 1939 г. праз польскія акуляры. Наколькі мне вядома, сп. Богдан таксама выхадзец не з усходняй часткі Беларусі. Таму гэта ні ў якім выпадку не спрэчка захопнікаў з захопленымі ці катаў з ахвярамі.

нацыянальная тэрыторыя, нацыянальныя інтарэсы, падзеленае цела народу... у мяне такое ўражаньне. што гэта пішуць або людзі інтэлектуальна не зусім далёкія або апалягеты дзіўны нацыяналістычных тэорыяў пазамінулага стагодзьдзя. Хаця магчыма й тое, і другое разам.

Якая лухта. Саветы - акупанты. Палякі - акупанты.

Саветы вынішчылі дзясяткі і сотні тысячаў беларусаў, тысячы "нац-дэмаў". У Польшчы ж - не было Курапатаў.

Калі ўжо аўтар вырашыў падлічыць "якая акупацыя лепш" - няхай пакладзе гэтую кроў на вагі нацыянальных інтарэсаў.

У любым выпадку нас б аб'яднала нямецкая акупацыя ў 1941 годзе - ня горш за савецкую.

Можа, канешне, 17 верасьня і не сьвята на Беларусі - кошт завялікі для сьвята, але адно я ведаю цьверда - маці мая з-пад Ляхавіч, бацька - з-пад Нароўлі і калі б не тая дата - магчыма, не было б мяне, такога прыгожага і разумнага. Можа, быў бы нехта, але гэта ўжо зусім іншая гісторыя...

"палітыка як такая, і толькі яна мае значэнне для лёсу народаў. І наступствы яе ў канчатковым выніку важнейшыя за намеры."
Добры артыкул і фотка красамоўная. Але апошняя фраза, як у многіх вершах Славаміра Адамовіча, "апускае" твор.